Kinh tế tài nguyên thiên nhiên

Tài nguyên thiên nhiên là yếu tố đầu vào của quá trình sản xuất, được cung cấp bởi tự nhiên như đất đai, sông ngòi và các mỏ khoáng sản. Tài nguyên thiên nhiên có 2 dạng: tái tạo được và không tái tạo được. Ví dụ, rừng là tài nguyên tái tạo, dầu mỏ là tài nguyên không tái tạo được. Sự khác biệt về tài nguyên thiên nhiên giải thích một số khác biệt về mức sống của các quốc gia. Quốc gia nào có nguồn tài nguyên dồi dào hoặc có công nghệ, chính sách quản lý tài nguyên bền vững thường có cơ hội phát triển hơn những quốc gia có ít nguồn tài nguyên.

Tài nguyên thiên nhiên luôn là một lĩnh vực đặc biệt, có ảnh hưởng trực tiếp đến sự phát triển của nền kinh tế xã hội, đặc biệt là trong bối cảnh hiện nay khi mà phát triển bền vững là một nhu cầu cấp thiết. Trong số 17 mục tiêu phát triển bền vững của LHQ, lĩnh vực tài nguyên môi trường chiếm trọng số đáng kể với 4 mục tiêu chính bao trùm toàn bộ hệ sinh thái trên trái đất. Việc sử dụng tài nguyên thiên nhiên vừa đảm bảo phát triển kinh tế vừa đảm bảo phát triển bền vững luôn là một thách thức không nhỏ cho nhiều quốc gia và vùng lãnh thổ. Do đó, lồng ghép các kiến thức về kinh tế vào trong sử dụng, quản lý tài nguyên thiên nhiên đã được xem xét như là một giải pháp cho các vấn đề trên. Để đáp ứng nhu cầu nhân lực đối với ngành quản lý, sử dụng tài nguyên thiên nhiên; hiện nay các ngành đào tạo trong lĩnh vực này đang được chú ý và xây dựng trên cơ sở tích hợp đa ngành, đa lĩnh vực; kết hợp giữa các vấn đề kỹ thuật, quản lý, kinh tế, xã hội, tự nhiên.

Kinh tế tài nguyên thiên nhiên là một lĩnh vực khoa học liên ngành nhằm giải quyết mối quan hệ phụ thuộc lẫn nhau giữa kinh tế và các hệ sinh thái tự nhiên. Mục tiêu chính của Kinh tế tài nguyên thiên nhiên là nghiên cứu rõ hơn về vai trò của tài nguyên thiên nhiên trong nền kinh tế, nghiên cứu sự tương tác giữa các hệ thống kinh tế và tự nhiên, với mục tiêu phát triển kinh tế bền vững và hiệu quả.

Đối với Việt Nam, mặc dù là nước có nguồn tài nguyên thiên nhiên khá phong phú, tuy nhiên thời gian vừa qua chứng kiến nhiều bất cập trong quản lý tài nguyên, mà quan trọng là yếu tố khai thác tài nguyên để phát triển kinh tế. Trên thực tế, việc khai thác tài nguyên của Việt Nam hiện còn nhiều bất cập, như: tình trạng sử dụng đất tăng mạnh, tài nguyên nước ngày càng bị lạm dụng, rừng tự nhiên bị khai thác lấy gỗ, trữ lượng cá cho hoạt động đánh bắt bị cạn kiệt và tài nguyên khoáng sản ngày càng bị khai thác nhiều hơn. Do đó, Quốc hội và các cơ quan tư pháp đã đề ra nhiều biện pháp, văn bản pháp lý để đảm bảo sử dụng tài nguyên thiên nhiên bền vững như Luật tài nguyên, Luật đất đai; Luật môi trường….Tuy nhiên, thực tế cho thấy bên cạnh công cụ pháp lý thì công cụ về kinh tế cũng cần được sử dụng trong quá trình quản lý tài nguyên thiên nhiên.